Etiket arşivi: ermeni

SURP HIREŞDAGABET ERMENİ KİLİSESİ

İstanbul’un kozmopolit yapısını en net gözlemleyebileceğimiz bölge olarak Balat – Fener hattını seçsek zannederiz ki buna çok itiraz eden olmazdı. Bizans ve Osmanlı dönemleri boyunca, şehirde varlık göstermiş belli başlı tüm topluluklara ev sahipliği yapmış olan bölge, bugün de geçmişten gelen ve halen ayakta kalan eserleriyle bu zengin mirası gözler önüne seriyor. Öyle bir bölgeden söz ediyoruz ki, kısa bir yürüyüş mesafesinde Yahudi, Rum, Ermeni, Bulgar ve Türk kültürüne dair eserlere rastlamak mümkün olabiliyor.

Surp Hıreşdagabet kilisesi de bu çeşitliliğin maddi yansımalarından biri konumunda. Öyle ki 17. yüzyılda bölgedeki Ermeni nüfusun yirmi bine yaklaşması sonucu, o zamana kadar Rum Ortodoks kilisesi olarak hizmet veren bina IV. Murat tarafından Ermenilere tahsis edilmiş. Bu tarihten sonra yapılan düzenlemelerle de Ermeni Gregoryen kilisesi olarak faaliyet göstermeye başlamış.

Surp Hıreşdagabet Kilisesi, baş meleklerden olan Mikail ve Cebrail’e adanmıştır. Mucizelere konu olduğuna inanılan kilise, halen yılın belli dönemlerinde hastalık ve dertlerine şifa bulma amacı taşıyan kişiler tarafından ziyaret edilmektedir. Yapının Rum kilisesi olarak geçirdiği dönemin bir mirası olarak, alt bölümünde kutsal su çıktığına inanılan bir ayazma yer almaktadır.

Yapı bir gregoryen kilisesi olması açısından ortodoks kiliseleri kadar gösterişli değildir. Kilise girişindeki freskolar, ana yapının yanındaki küçük şapel ve ayazmanın olduğu bölümde yer alan mermer kabartmalar kilisesin öne çıkan görsel detaylarıdır. Ayazmanın yer aldığı alt katta 2006’da yapılan restorasyon çalışmaları sırasında azizlere ait reliklere rastlanmış ve daha sonra bunlar da ziyarete açılmıştır. Balat’tan Fener’e doğru yapılacak bir gezinin başlangıç noktası olarak düşünülebilecek Surp Hıreşdagabet Kilisesi’ni mutlaka ziyaret edin ve bölgenin kozmopolit atmosferine bir kez daha tanık olun.

SURP ASDVADZADZİN ERMENİ KİLİSESİ

Yaşadığımız coğrafyanın en önemli özelliklerinden biri de çok sayıda farklı ve gelişmiş kültüre ev sahipliği yapmış olmasıdır. Farklı kültürlerin etkileşimi sonucu ortaya eşsiz bir zenginlik çıkıyor. Bu zenginliğin en güzel örneklerini de bilindiği üzere İstanbul’da görüyoruz. Ermeniler, çok eski zamanlardan bu yana İstanbul’da varlığı sürdürmüş, şehrin ekonomik ve kültürel hayatına önemli katkılar yapmış bir toplumdur. Nüfus yoğunluğu eskiye nazaran maalesef oldukça düşük olsa da, bu topraklarda halen varlığını sürdüren ve bizlere İstanbul’un aslında ne kadar kozmopolit bir şehir olduğunu hatırlatan bir Ermeni cemaati mevcut. Bu cemaatin belli başlı toplanma ve ibadet yerlerinden birisi de, Beşiktaş Köyiçi Caddesi’ne yakın bir konumda yer alan Surp Asdvadzadzin Kilisesi.

Surp Asdvadzadzin Kilisesi girişi

Gayrımüslim bir cemaate ait bu yapının inşası Osmanlı dönemine denk gelmektedir. Yapının inşasından önce küçük ahşap bir şapel bulunan alana, 1838 yılında ünlü Balyan ailesi üyelerinden Garabet Amira Balyan tarafından şu anki kilise inşa edilmiştir. Kiliseye adını veren “Surp Asdvadzadzin” ifadesi, Ermenice’de Meryem Ana’yı belirtmek için kullanılır. İlerleyen yıllarda kilisenin yanına Balyanlar’ın bir diğer üyesi Sarkis Balyan tarafından -genç yaşta vefat eden eşinin anısına adını verdiği- Makruhyan Okulu inşa edilmiştir. Bugün kiliseyi ziyaret ettiğinizde, avluda sizi Garabet Amira Balyan ve Sarkis Balyan’ın büstleri karşılamaktadır.

Kilise avlusundaki Sarkis Balyan’a ait büst

Kilise mimarisi, geleneksel Ermeni kilise mimarisine uygun şekilde haç planı üzerine oturtulmuştur. Kilise mimarisiyle ilgili en ilginç detay kubbesiyle alakalıdır. Osmanlılar’da Tanzimat dönemine kadar kiliselerin kubbelere sahip olmaları yasaktı. Fakat Garabet Balyan padişahtan aldığı izin sayesinde bu yasağı aşmış, kiliseye dışardan belli olmayacak şekilde bir iç kubbe yerleştirmiştir. Altın varak kaplamalı mihrap kilisenin mimari açıdan görülmeye değer bir diğer detayıdır.

Kilisenin içeriden görünümü

1980’li yıllarda geniş çaplı bir restorasyon geçiren kilise, son olarak 2013 yılında yenilenmiştir. Şehrin en popüler noktalarından olan Beşiktaş Çarşı’ya oldukça yakın bir mesafede olmasına karşın bilinirliği yüksek olmayan Surp Asdvadzadzin Kilise’sini bölgeye yapacağınız bir geziye mutlaka dahil etmenizi öneririz. Balyan mimarisinin keyfini sürerken bir yandan da sahip olduğumuz kültürel zenginliği tekrar hatırlayacaksınız.