Etiket arşivi: sinema

BALATLI ARİF (1967)

Sinema, hikayesini ele aldığı kişiler ve topluluklar üzerinden hayatın çarpık ve çelişik yönlerine işaret ederken aynı zamanda da tarihe tanıklı işlevi de görür. Çekildiği döneme eş zamanlı olayları konu edinen filmler mekan tasvirleri ve çevre manzaralarıyla o zaman için bir kesiti tarihe de kaydetmiş olurlar. Özellikle içinden İstanbul geçen filmlerde bu tanıklık oldukça değer taşımaktadır. 1967 yılı yapımı Balatlı Arif filmini izleyenler, son dönemin en popüler semtlerinden Balat’ın 1960-1970 yıllarındaki fotoğrafını ve şehir profilindeki yerini görünce muhtemelen oldukça şaşıracaklardır.

Balatlı Arif, Balat’ta bir gecekondu mahallesinde oturan, geçimlerini at arabasıyla yük taşımacılığı yaparak kazanan yoksun bir ailenin tıp fakültesinde okuyan oğulları Arif’in (Yılmaz Güney) merkezinde olduğu bir hikayeye odaklanmaktadır. Arif, hem karakteri hem de aldığı eğitim sayesinde tüm mahalleli tarafından takdir edilen ve hayranlık duyulan bir gençtir. Okulunu bitirerek doktorluk diploması alması hem mahalle sakinleri hem de uzatmalı sevgilisi Gülşen (Nebahat Çehre) tarafından dört gözle beklenmektedir. O zamana kadar sadece dersleriyle meşgul olan Arif ailesinin yaşadığı zor şartlar ile üniversitede tanıştığı arkadaşlarının elit yaşantısı arasında ikilemler yaşamaya başlar. Üniversitede tanıştığı Çiğdem’le tüm sorumluluklarını bir kenara bırakarak bir gün geçirmesi, gittikçe karmaşıklaşan olaylar zinciri yaratacaktır.

Nebahat Çehre ve Yılmaz Güney

Atıf Yılmaz’ın yönetmenliğini yaptığı film, açık siyasi söylemlere girmeksizin ana karakterin üzerinde yaratılan çelişkiler ve aynı şehirde birbirine hiç benzemeyen hayatlar tasviriyle eleştirisini vermeyi başarmaktadır. Bu çelişki en net haliyle Balat’ın su tesisatı olmayan karton çatılı evleri ile Nişantaşı’nın yeni yükselen lüks apartmanlarının olduğu sahnelerde ortaya konmaktadır. Daha sonra daha net bir çizgiye oturacak Yılmaz Güney sinemasına kıyasla görece daha zayıf bir kurguya sahip olduğu düşünülebilecek olan film dönemin İstanbul görüntülerini artı hanesine yazmaktadır. Günümüzde yeşillendirilen ve restorasyon çalışmalarıyla bambaşka bir hale bürünen Balat sahilini, derme çatma yapıların içindeki gemir hurdalığı halinde görmek izleyicilere şaşırtıcı gelecektir.

Balat’taki çekimlere semt sakinlerinin de katılmış olduğu Balatlı Arif filminde Erdal Özyağcılar ve Mustafa Alabora gibi usta oyuncuların oldukça genç hallerini görmek mümkündür. Balat haricinde Nişantaşı ve İstanbul Üniversitesi çevresi filmin çekimlerinde sık kullanılan mekanlar olarak göze çarpar. Yılmaz Güney’in en önde gelen filmleri arasında olmasa da, Atıf Yılmaz ve Yılmaz Güney birlikteliği olan bir yapım görmek ve İstanbul nostaljisi yaşamak adına Balatlı Arif’in izlenmesini öneririz.