Etiket arşivi: su

BOZDOĞAN KEMERİ

Modern zamanlarda sık sık çözümlenmesi gereken bir sorun olarak kendisini gösteren konulara eski zamanlarda ne gibi çözümler üretildiği her zaman ilgi çekici bir inceleme başlığı olmuştur. İstanbul için de temiz ve yeterli su kaynağına sahip olabilmek konusu güncelliğini yitirmeyen konuların başında gelir. 2000’li yıllarda dahi kalıcı bir çözüme oturtulamayan bu ihtiyaca tarihin her döneminde ilgi odağı bir şehir olan İstanbul’da nasıl cevap verilmeye çalışılmıştır ? Bu sorunun cevabını araştırmaya başladığımızda karşımıza mimarlık ve mühendislik harikası kompleks bir su tedarik ve dağıtım sistemi çıkıyor. Bu büyük dağıtım ağının içerisinde de Bozdoğan Kemeri en bilinen ve en etkileyici bölüm olarak ortaya çıkıyor.

Şehir kurulduğu ve başkent olduğu Bizans dönemlerinden bu yana kendi su kaynaklarına sahip olmadığından, suyun şehre dışarıdan getirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Şehre en yakın su kaynakları olarak da Yıldız Dağları ve Belgrad Ormanları ön plana çıkmaktaydı. Anılan belli başlı su kaynakları ile çeşitli derelerden toplanan su toplamda 250 kilometrelik bir su kanalları sistemiyle şehre getirilmekte ve çeşitli noktalarda biriktirildikten sonra şehre dağıtımı sağlanmaktaydı. Günümüzde Saraçhane’deki İstanbul Üniversitesi ile Fatih Cami arasında uzanacak şekilde inşa edilmiş olan Bozdoğan Kemeri de bu su dağıtım sisteminin bir parçası olarak tasarlanmıştır. Yedi tepeli şehrin üçüncü ve dördüncü tepelerini birbirine bağlayan kemer o dönem Beyazıt’ta kullanılan bir sarnıca su taşıma işlevini görmüştür.

Kemerin alttan görünümü

Kemerin ilk olarak İmparator Hadrianus döneminde inşa edildiği düşünülmekle birlikte İmparator Valens döneminde yeniden inşa edilerek günümüzdeki şeklini almıştır. Yapı bu sebeple Valens Kemeri olarak da adlandırılır. Kemerin inşasında Khalkedon (şimdiki Kadıköy) şehrinin surlarındaki taşlar kullanılmıştır. Normalde 1 kilometrelik uzunluğa sahip olan kemerin günümüzde 625 metrelik bir kısmı ayakta kalmıştır. Bizans saraylarına kesintisiz olarak su sağlanmasına hizmet etmiş olan kemer Osmanlı İmparatorluğu devrinde de 19. yüzyıl sonlarına dek kullanılmaya devam etmiştir.

Kemerin caddeden görünümü

Bizans dönemi içerisinde Geç Roma mimarisinin günümüze ulaşabilen en güzel örneklerinden olan Bozdoğan Kemeri, bugün halen etkileyici duruşuyla şehir siluetinin başlıca unsurlarından birini oluşturmaktadır. İki büyük kemer sırasıyla desteklenmiş olan yapı 1500 yılı aşkın bir süre sonra Atatürk Bulvarı boyunca en ihtişamlı görüntülerini gezginlere sunmaya devam etmektedir.